Jan Parys

Skocz do: nawigacji, szukaj

Jan Parys (ur. 23 grudnia 1950) – polski polityk, socjolog i publicysta, były minister obrony, rektor Toruńskiej Szkoły Wyższej[1].

Życiorys

Studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. W 1973 ukończył studia socjologiczne na Wydziale Nauk Społecznych UW. Uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w dziedzinie socjologii. Zajmował się problematyką krajów trzeciego świata. Współautor książki-wywiadu z o. Józefem M. Bocheńskim OP Między logiką a wiarą, opracowanej na podstawie rozmowy przeprowadzonej we Fryburgu w 1986.

W 1989 rozpoczął pracę w Centralnym Urzędzie Planowania na stanowisku dyrektora gabinetu szefa tego urzędu, a następnie pracował jako dyrektor generalny CUP, odpowiedzialny za politykę gospodarczo-obronną.

W grudniu 1991 z rekomendacji Porozumienia Centrum objął stanowisko ministra obrony narodowej w rządzie Jana Olszewskiego. Opowiadał się za zbliżeniem Polski do struktur NATO i jak najszybszym opuszczeniem terytorium Polski przez jednostki armii rosyjskiej oraz weryfikacją kadry dowódczej Wojska Polskiego pod kątem jej poparcia dla integracji z NATO. Popadł w konflikt z prezydentem Lechem Wałęsą dążącym do utrzymania osobistej kontroli prezydenta nad siłami zbrojnymi.

Jedną z pierwszych decyzji personalnych na stanowisku ministra było przeniesienie w stan spoczynku poprzedniego ministra, wiceadmirała Piotra Kołodziejczyka. Decyzja ta odbyła się bez konsultacji z prezydentem Lechem Wałęsą, który planował powołać byłego ministra na stanowisko Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych (stanowisko to nigdy nie zostało utworzone). 6 kwietnia 1992 Jan Parys wygłosił na spotkaniu z oficerami Sztabu Generalnego WP oświadczenie, w którym mówił o niekonsultowanych z nim spotkaniach polityków z oficerami WP i oferowaniu im wysokich stanowisk dowódczych w zamian za poparcie wojska dla działań politycznych. W swoich wypowiedziach atakował głównie prezydenta i ministrów Kancelarii Prezydenta, Mieczysława Wachowskiego i Jerzego Milewskiego. Powołana przez Sejm komisja pod przewodnictwem Aleksandra Bentkowskiego (z PSL) badająca problemy poruszone w wypowiedzi Jana Parysa stwierdziła, że zarzuty postawione przez ministra były bezzasadne. 23 maja 1992 Jan Parys został odwołany ze stanowiska.

W maju 1992 zaczęły powstawać tzw. Komitety Obrony Parysa, które przekształcono następnie w Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej, na czele którego stanął były minister. W wyborach parlamentarnych w 1993 bez powodzenia kandydował do Sejmu z ramienia PC. W 1995 RTR wszedł w skład utworzonego pod przewodnictwem Jana Olszewskiego Ruchu Odbudowy Polski, jednak tuż przed wyborami parlamentarnymi w 1997 partia ta przeszła do Akcji Wyborczej Solidarność. Lider RTR w tych wyborach kandydował bez powodzenia z listy ROP (otrzymał 15 467 głosów), a rok później z ramienia AWS został radnym sejmiku mazowieckiego I kadencji.

W latach 1999–2003 pracował w Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie jako jej wiceprezes. Odszedł ze stanowiska w 2003 po kontroli NIK, która zarzuciła członkom zarządu fundacji pobranie niezgodnie z prawem łącznie 400 tys. zł premii kwartalnych. Skutkowało to oskarżeniem przez prokuratora o przestępstwo nadużycia zaufania. W pierwszej instancji w 2008 zapadł wyrok skazujący[2]. W postępowaniu odwoławczym w 2009 wyrok ten został zmieniony przez właściwy sąd okręgowy, a Jan Parys prawomocnie uniewinniony[3]. Równocześnie z procesem karnym toczyła się sprawa cywilna o zwrot nienależnych premii, która zakończyła się w 2009 wyrokiem zasądzającym od Jana Parysa zwrot ok. 130 tys. zł z tytułu nienależnie pobranych premii[4].

Po odejściu z fundacji pracował jako doradca w Miejskim Przedsiębiorstwie Taksówkowym w Warszawie. Po śmierci Ryszarda Kuklińskiego wraz z Józefem Szaniawskim sprowadził do Polski jego prochy. Wszedł w skład Obywatelskiego Komitetu Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego. Występował jako oskarżyciel posiłkowy w procesie byłego oficera Służby Bezpieczeństwa i Urzędu Ochrony Państwa Jana Lesiaka, któremu zarzucano inwigilowanie w latach 1991–1997 ugrupowań opozycyjnych (m.in. Ruchu Trzeciej Rzeczypospolitej).

Przypisy

  1. ↑ Jan Parys w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
  2. ↑ Sąd skazał b. członków Zarządu Fundacji "Pol.-Niem. Pojednanie". polskieradio.pl, 13 listopada 2008.
  3. ↑ Oświadczenie złożone przez senatora Piotra Andrzejewskiego wspólnie z innymi senatorami na 65. posiedzeniu Senatu. senat.gov.pl, 17 listopada 2010.
  4. ↑ Parys ma zwrócić premię polsko-niemieckiej fundacji. rp.pl, 15 stycznia 2009.

Bibliografia