Kościoły chrześcijańskie
Dokładna klasyfikacja Kościołów oraz związków chrześcijańskich i zapożyczających z chrześcijaństwa. Poniższa klasyfikacja oparta jest na tradycyjnym i najczęściej stosowanym podziale chrześcijaństwa na trzy gałęzie: katolicyzm, protestantyzm i wschodnią ortodoksję (prawosławie i kościoły orientalne)[1][2]- mający podstawy w genetycznej i historycznej klasyfikacji wyznań chrześcijańskich. Często jednak niektóre wyznania zalicza się do dwóch wielkich gałęzi, lub uznaje za gałąź odrębną: np. anglikanizm uznawany często za "drogę środka" (via media) między katolicyzmem a protestantyzmem.[3], czy też orientalne kościoły wschodnie odróżniane od prawosławia.[4] Inny podział znowu jeszcze bardziej upraszcza klasyfikację dzieląc chrześcijaństwo po prostu na dwie gałęzie: zachodnią (katolicką i protestancką) lub katolicko-prawosławną i protestancką. [5] Niektóre kościoły różnych gałęzi nawiązują między sobą interkomunię. Oprócz trzech tradycyjnych, wymienione zostały nurty nowe: afrochrześcijaństwo, restoracjonizm i chrześcijaństwo nietrynitarne.
Katolicyzm
- Kościół katolicki[6] (zwany czasem Rzymskim katolicyzmem)
- Zachodni Kościół katolicki (zwany również Kościołem rzymskokatolickim)
- Wschodnie Kościoły katolickie:
- Kościół katolicki obrządku koptyjskiego
- Kościół katolicki obrządku etiopskiego
- Kościół katolicki obrządku maronickiego
- Kościół katolicki obrządku syryjskiego
- Kościół katolicki obrządku syromalankarskiego
- Kościół katolicki obrządku ormiańskiego
- Kościół katolicki obrządku chaldejskiego
- Kościół katolicki obrządku syromalabarskiego
- Kościół katolicki obrządku melchickiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowackiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rusińskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-włoskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-węgierskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rumuńskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-greckiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-albańskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-białoruskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-bułgarskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rosyjskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-chorwackiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (Kościół greckokatolicki)
- Tradycjonalizm katolicki
- Lefebryzm
- Bractwo Świętego Piusa X - tradycji rzymskokatolickiej
- Bractwo Świętego Jozafata - tradycji greckokatolickiej
- Sedeprywacjonizm
- Sedewakantyzm
- Konklawizm
- Kościół Palmariański
- Kościół Rzymskokatolicki Michała I
- Kościół Rzymskokatolicki Świętej Tradycji Apostolskiej
- Prawdziwy Kościół Katolicki
- Lefebryzm
- Starokatolicyzm
- Mariawityzm
- Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP
- Kościół Starokatolicki Mariawitów w Ameryce Północnej
- Kościół Katolicki Mariawitów w RP
- Kościół Zakonu Mariawitów w Niemczech
- Kościół Katolicki Mariawitów w Kamerunie
- Kościół Katolicki Mariawitów we Francji
- Kościół Katolicki Mariawitów w Argentynie
- Kościół Katolicki Mariawitów w Maroku
- Kościoły utrechckie
- Kościół Starokatolicki w Holandii
- Kościół Chrześcijańskokatolicki w Szwajcarii
- Kościół Starokatolicki Austrii
- Kościół Starokatolicki w Chorwacji
- Kościół Starokatolicki w Czechach
- Kościół Starokatolicki w Niemczech
- Kościół Starokatolicki w Szwecji i Danii
- Kościół Starokatolicki Unii Utrechckiej we Włoszech
- Misja Starokatolicka we Francji
- Kościół Polskokatolicki w RP
- Kościół Polskokatolicki w Kanadzie
- Reformowany Kościół Katolicki
- Kościoły narodowe:
- Kościół Narodowy w Angoli
- Apostolski Episkopalny Kościół Katolicki
- Kanadyjski Narodowy Kościół Katolicki
- Apostolsko-Episkopalny Kościół Portugalii
- Kościół Starokatolicki na Słowacji
- Niezależny Kościół Filipiński
- Polski Narodowy Kościół Katolicki w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie
- Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP
- Litewski Narodowy Kościół Katolicki
- Nordycki Kościół Katolicki
- Słowacki Narodowy Kościół Katolicki
- Mariawityzm
- Liberalizm katolicki
- Modernizm katolicki
- Catholics for Choice (Katolicy na rzecz Wyboru)
- My jesteśmy Kościołem
- Liberalny Kościół katolicki
- Modernizm katolicki
- Niezależne wspólnoty katolickie
Ortodoksyjne kościoły wschodnie
- Kościoły prawosławne:
- Cerkiew prawosławna:
- Patriarchat konstantynopolitański:
- Patriarchat aleksandryjski
- Patriarchat antiocheński
- Patriarchat jerozolimski
- Rosyjska Cerkiew Prawosławna
- Gruzińska Cerkiew Prawosławna
- Serbska Cerkiew Prawosławna:
- Rumuńska Cerkiew Prawosławna
- Bułgarska Cerkiew Prawosławna
- Cypryjska Cerkiew Prawosławna
- Grecka Cerkiew Prawosławna
- Albańska Cerkiew Prawosławna
- Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Cerkiew Prawosławna krajów czeskich i Słowacji
- Kościół Prawosławny w Ameryce[7]
- Parafie prawosławne zachodniego obrządku[8]
- Niekanoniczne Cerkwie Prawosławne:
- Białoruska Cerkiew Prawosławna (dwie niezależne hierarchie- wyłącznie w diasporze)
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego
- Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Macedońska Cerkiew Prawosławna
- Abchaska Cerkiew Prawosławna
- Tradycjonalizm prawosławny:
- Starokalendarzowcy
- Grecka Cerkiew Starokalendarzowa
- Rumuńska Cerkiew Starokalendarzowa
- Bułgarska Cerkiew Starokalendarzowa
- Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji - od 2003 zjednoczony z patriarchatem Moskwy ze statusem Kościoła autonomicznego
- Rosyjska Cerkiew Katakumbowa
- Starokalendarzowcy
- Staroobrzędowcy
- Cerkiew prawosławna:
- Kościoły asyryjskie (dawniej nazywanie nestoriańskimi)
- Kościoły orientalne ("niechalcedońskie", dawniej nazywanie monofizyckimi)
Protestantyzm
- Wyznania powstałe przed reformacją:
- Anglikanizm (bywa wyodrębniany jako pośredni miedzy katolicyzmem a protestantyzmem)
- Wspólnota Anglikańska
- Tradycjonalizm anglikański
- Reformowany anglikanizm
- Tradycyjne wyznania protestanckie (tzw. pierwszej fali):
- kalwinizm
- kongregacjonalizm
- Ewangelickie kościoły unijne
- kwakrzy
- luteranizm
- metodyzm (tzw. druga fala)
- prezbiterianizm
- Ewangelikalizm (tzw. trzecia fala)
- Adwentyzm
- Adwentyzm Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Odpocznienia Sabatu
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny
- Kościół Reformowany Adwentystów Dnia Siódmego
- Międzynarodowe Braterstwo Adwentystów Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Siódmego Dnia Stworzenia
- Dawidianizm
- Dawidiańscy Adwentyści Dnia Siódmego - pierwotny ruch już nie istniejący
- Generalne Stowarzyszenie Dawidiańskich Adwentystów Dnia Siódmego
- Ruchy Odgałęzienia (ang. Branch Davidians)
- Stowarzyszenie Dawidiańskich Adwentystów Dnia Siódmego - Ruch Bashan
- Adwentystyczny Kościół Pozostałych Jedenatej Godziny
- Korzeń Jessego
- adwentyzm dnia pierwszego
- Adwentyzm Dnia Siódmego
- Kościoły Boże
- anabaptyzm
- Armia Zbawienia (salwacjonizm)
- baptyzm
- Chrześcijaństwo Dnia Sobotniego
- zielonoświątkowcy(często wyróżniani jako odrębna grupa)
- Kościół Boży (d. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie, lokalnie zachowano tę ostatnią nazwę)
- Zbór Stanowczych Chrześcijan w RP
- Kościół Zielonoświątkowy w RP
- Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
- Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa
- Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa
- Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego
- neozielonoświątkowcy
- Adonai Centrum Chrześcijan we Wrocławiu
- Kościół Chrześcijański "Słowo Wiary"
- Chrześcijański Kościół Reformacyjny
- Chrześcijański Kościół "Maranatha" w Wiśle
- Chrześcijańskie Centrum "Pan jest Sztandarem"
- Kościół "Chrystus dla wszystkich"
- Kościół "Misja dla Polski"
- Kościół Boży w Chrystusie (utw. w 1990, ponad 1300 wiernych)
- Kościół Chrześcijański "Jezus Żyje"
- Kościół Chrześcijański "Otwarte Drzwi"
- Kościół Chrześcijański w Rypinie
- Kościół Chrześcijański w Toruniu
- Kościół Chrześcijański w Warszawie
- Kościół Jezusa Chrystusa "Syjon" w Rzeszowie
- Kościół Jezusa Chrystusa w Werbkowicach
- Kościół Jezusa Chrystusa Wiary Chrześcijańskiej
- Zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim
- Zbór Ewangelii Łaski
- Związek Duch i Moc
- Kościół Chrześcijański "Miejsce Odnowienia"
- Kościół Boży w Chrystusie, współpracujący z Międzynarodowym Kościołem Zwycięstwa, należącym do nurtu odnowy charyzmatycznej.
- Kościół Chrześcijański "Miecz Ducha"
- Kościół Chrześcijański "Wieczernik"
- Kościoły braterskie
- Kościoły Chrystusowe (Uczniowie Chrystusa)
- Międzynarodowy Kościół Chrystusowy (Boston Local Church)
- Kościoły lokalne
- Inne Kościoły Ewangelikalne
- Ormiański Kościół Ewangelicki
- szwenkfeldyści
- Adwentyzm
- Kościoły ponadkonfesyjne[9]
- Ruch nowoapostolski
- Kościół Nowoapostolski (Nowoapostolski Kościół w Polsce)
- Charyzmatyczny Kościół Episkopalny
- Ewangeliczny Kościół Ortodoksyjny
- Ruch nowoapostolski
- Żydzi mesjanistyczni (większość w tradycji protestanckiej - trynitarze)
- swedenborgianie
- Chrześcijańskie ruchy scjentystyczne (czasem uważani za protestantów)
Afrochrześcijaństwo
Wyznania nietrynitarne
- w Polsce (XVI - XVIIw.):
- w Polsce współcześnie
Restoracjonizm
- Ruch Świętych w Dniach Ostatnich (mormoni)
- Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (największe wyznanie)
- Społeczność Chrystusa (dawniej "Zreorganizowany Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich")
- mniejsze odłamy lub grupy:
- Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Strangici)
- Kościół Jezusa Chrystusa (Bikertonici)
- Kościół Chrystusa (Obszar Świątyni)
- Kościół Restytucji, Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Kościół Zrestytuowany Jezusa Chrystusa
- Kościół Ostatków Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Prawdziwy i Żywy Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Końca
- Fundamentalistyczny Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Kościół Chrystusa z Poselstwem Eliasza
- Kościół Pierwocin Pełni Czasów
- Kościół Boży Nowego Przymierza
- Chrystadelfianie
- Badacze Pisma Świętego
Wierzenia synkretyczne zapożyczające z chrześcijaństwa
Nowe ruchy religijne o charakterze lub tradycji chrześcijańskiej
- Rodzina
- Ruch na rzecz Przywrócenia Dziesięciu Przykazań
- Zbór Chrześcijański Leczenia Duchem Bożym (sekta "Niebo")
- Wolny Kościół Reformowany
- Stolica Boża i Barankowa
Przypisy
- ↑ Religie Świata. - Sciaga.pl
- ↑ http://geografia.na6.pl/religie-swiata Zróżnicowanie ludności ze względu na religię
- ↑ Standing on My Head: Anglican Via Media?
- ↑ Oriental Orthodox Churches
- ↑ Is the Eastern Orthodox Church the same thing as Orthodox Christianity? | Eastern Orthodox Church | Orthodoxy | Russian | Greek
- ↑ Unici.pl: Kościół Powszechny, Kościoły Katolickie będące w pełnej jedności z Biskupem Rzymu - następcą świętego Piotra. [dostęp 15 marca 2010].
- ↑ Nie jest uznawany przez wszystkie autokefaliczne Cerkwie.
- ↑ Parafie prawosławne zachodniego obrządku podlegają m.in. pod Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji i Antiocheńska prawosławną archidiecezję Ameryki Północnej w ramach Antiocheńskiego Wikariatu Rytu Zachodniego (AWRV)
- ↑ kościoły wywodzące się z nurtu ewangelicznego, łączące elementy protestantyzmu z elementami katolicyzmu i prawosławia