Zakon Braci Mniejszych

Skocz do: nawigacji, szukaj
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Zakon Braci Mniejszych

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ok. 15 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.

Zakon ten dzieli pochodzenie od św. Franciszka i Regułę z dwoma innymi: Zakonem Braci Mniejszych Konwentualnych (zwanych w Polsce potocznie: franciszkanami, franciszkanami konwentualnymi, albo franciszkanami czarnymi), oraz Zakonem Braci Mniejszych Kapucynów (zwanych krótko: kapucynami). Prócz nich istnieją mniejsze instytuty zakonne opierające się o Regułę św. Franciszka. Do nich wszystkich odnosi się nazwa: I Zakon franciszkański. Stróżem pieczęci św. Franciszka jest generał Zakonu Braci Mniejszych, obecnie José Rodríguez Carballo OFM[2].

W latach 1517 - 1897 preferowaną nazwą Zakonu była: Zakon Braci Mniejszych Obserwantów, pot. obserwanci, używana by odróżnić tę gałąź franciszkanów od gałęzi konwentualnej. Jest ona jeszcze sporadycznie używana w Polsce, podobnie jak nazwy prowincji: bernardyni, reformaci, często niesłusznie traktowanych jako oddzielne zakony.

Charyzmat

Istotę życia Braci Mniejszych wyznaczają słowa Reguły św. Franciszka z roku 1223[3]:

Reguła i życie braci mniejszych polega na zachowaniu świętej Ewangelii Pana naszego Jezusa Chrystusa przez życie w posłuszeństwie, bez własności i w czystości. (Regula bullata rozdz. I)

Jest to istota charyzmatu i działalności naśladowców Biedaczyny z Asyżu. Jej uniwersalność powoduje, że bracia mniejsi prowadzą bardzo zróżnicowaną działalność: pomoc ubogim, misje, kaznodziejstwo, prowadzenie parafii i sanktuariów, działalność naukowa (warto wspomnieć o średniowiecznym nurcie filozoficzno-teologiczny, tzw. szkole franciszkańskiej, do której zaliczani są m.in: św. Antoni Padewski, św. Bonawentura, bł. Jan Duns Szkot, William Ockham oraz Roger Bacon)[4]. Charyzmat franciszkański jest kontemplacyjno-czynny.

Strój zakonny

Strój zakonny to brązowy habit wraz z sztywnym kapturem, przepasany białym sznurem (łac. cingulum), dobrowolnie zakonnicy mają też w zwyczaju noszenie koronki franciszkańskiej[5] u sznura i piuski.

Historia

 Zobacz też: Historia I Zakonu franciszkańskiego.

Struktura

Ustawodawstwo Zakonu opiera się na Regule św. Franciszka, zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III w roku 1223. Jej uzupełnieniem są obowiązujące od 1987 r. Konstytucje Generalne, wraz z poprawkami z 2004 r., oraz Statuty Generalne.

Na czele Zakonu stoi Minister Generalny, pot. generał, wybierany na 6-letnią kadencję przez kapitułę generalną - najwyższą instytucję zakonną. Wraz z wikariuszem generalnym i 8 definitorami tworzy Zarząd Generalny.

Terytorialnie Zakon dzieli się na 116 prowincji oraz 8 kustodii (jednostka niższa rangą). Na czele każdej z nich stoi Minister Prowincjalny, pot. prowincjał (w kustodii: kustosz). Analogicznie do Zarządu Generalnego wraz z wikariuszem prowincjalnym i kilkoma definitorami tworzy Zarząd Prowincjalny. Bracia tworzący zarząd są wybierani na zbierającej się co 3 lata Kapitule Prowincjalnej.

Zakon w Polsce

Pierwsi franciszkanie pojawili się na ziemiach polskich w 1236 r. we Wrocławiu. Z końcem średniowiecza istniała już siatka klasztorów obejmujących całą Koronę Polską. Wskutek podziałów na łonie Zakonu cała prowincja polska przyjęła konwentualizm. Klasztory obserwanckie pojawiły się wraz z św. Janem Kapistranem. Założony wówczas w 1453 r. klasztor w Krakowie posiadał wezwanie św. Bernardyna ze Sieny, stąd ludowa nazwa tej grupy braci - bernardyni. Ich tradycje kontynuuje Prowincja Niepokalanego Poczęcia NMP z siedzibą w Krakowie. Na pocz. XVII w. do Polski przybywają włoscy reformaci. Kontynatorami ich tradycji jest Prowincja Matki Bożej Anielskiej Zakonu Braci Mniejszych również z siedzibą w Krakowie. W XX w. w granice Polski zostają wcielone klasztory niemieckich prowincji o korzeniach reformackich. Są to dzisiejsze: Prowincja Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach i Prowincja św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Z klasztorów i braci tych czterech prowincji w 1992 r. zostaje wydzielona piąta: Prowincja św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych w Poznaniu.

Prowincje Zakonu Braci Mniejszych w Polsce

  1. Prowincja Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny − Katowice
  2. Prowincja Matki Bożej Anielskiej − Kraków
  3. Prowincja Niepokalanego Poczęcia NMP − Kraków
  4. Prowincja św. Franciszka z Asyżu − Poznań
  5. Prowincja św. Jadwigi − Wrocław

Przypisy

  1. ↑ The OFM Fraternity in Figures. „Fraternitas”. 177, s. 1, 2011-06-01. Rzym: OFM (ang.). [dostęp 2011-12-06]. 
  2. ↑ Emil M. Pacławski: Mały alfabet franciszkański. Tychy: Ara-Graf, 2009, s. 42. ISBN 83-87646-12-4. 
  3. ↑ Pisma św. Franciszka z Asyżu. Kraków: Bratni Zew, 2009, s. 393. ISBN 978-83-7485-107-4. 
  4. ↑ Augustyn Gemelli OFM: Franciszkanizm. Warszawa: Prowincjałat OO. Franciszkanów, 1988, s. 46-65. ISBN 83-85037-41-1. 
  5. ↑ Koronka franciszkańska. www.franciszkanie.net, 2009-03-16. [dostęp 2011-10-05].